Gatylygy synagdan geçirmek prosesinde standart gatylyk bloklary hökmanydyr. Şeýlelikde, gatylyk bloklarynyň orny näme we olar nähili klassifikasiýa edilýär?
I.Gatylyk bloklary, esasan, gatylyk synaglarynda üç rol oýnaýar: gatylyk synaglaryny kalibrlemek, maglumatlary deňeşdirmäge mümkinçilik bermek we operatorlary taýýarlamak.
1. Gatylyk synag enjamynyň uzak möhletli ulanylmagy mahalynda, enjamyň datçiklerinde ýa-da mehaniki gurluşynda üýtgeşmeler bolup biler. Şonuň üçin, gatylyk synag enjamynyň takyklygyny barlamak ýa-da sazlamak üçin belli gatylyk gymmatlyklary bilen bellenen standart bloklary ulanýarys. Her bir gatylyk bloky gatylyk gymmaty bilen belliklenýär; resmi taýdan anyklanmazdan öň gatylyk bloky bilen synag geçirmek, gatylyk synag enjamynyň görkeziji gymmatyny kalibrläp, enjam ýalňyşlyklaryny aradan aýryp, ölçeg maglumatlarynyň standart talaplara laýyk gelýändigine göz ýetirip, gatylyk synag enjamynyň iş durnuklylygyny barlap we gatylyk synag enjamynyň kadaly iş ýagdaýyndadygyny ýa-da däldigini çalt kesgitläp biler.
2. Gatylyk bloklaryny birleşdirilen spesifikasiýalar bilen kalibrlemek arkaly dürli gatylyk synagçylarynyň we dürli barlagçylaryň arasynda synag netijeleriniň deňeşdirilmegine ýetip bolýar. Belli gatylyk gymmatlyklary bilen standart salgylanmalary bermek arkaly dürli gatylyk synagçylarynyň we dürli ölçeg senariýalarynyň synag standartlary birleşdirilen bolýar.
3. Standart gatylyk bloklary, iş başarnygyny ýokarlandyrmak üçin laboratoriýalarda ýa-da zawodlarda işgärleri taýýarlamakda hem giňden ulanylýar.
Olaryň gatylyk gymmatlyklary ygtyýarly edaralar tarapyndan kalibrlenýär we yzarlaýjylygy, takyklygy we durnuklylygy görkezýär. Gatylyk bloklarynyň materialy synagdan geçiriljek iş böleginiň materialyna (meselem, metal, plastmassa we ş.m.) meňzeýär, bu bolsa dürli gatylyk ölçeg usullaryna (Brinell, Rockwell, Vickers we ş.m.) gabat gelip biler.
II.Gatylyk bloklarynyň klassifikasiýalary, esasan, dürli gatylyk ölçeglerine, material görnüşlerine we gatylyk gymmatlyklarynyň aralygyna esaslanýar. Umumy görnüşleri aşakdakylardyr:
1. Gatylygy ölçemek usuly boýunça klassifikasiýa
Bu iň köp ulanylýan klassifikasiýa usuly bolup, esasy akymdaky gatylyk synagynyň görnüşlerine laýyk gelýär:
Rokwell gatylyk bloklary (HRC, HRB we ş.m.): Metal materiallaryň yzygiderli gatylyk synagy üçin ulanylýan, Rokwell gatylyk synag enjamlary bilen utgaşykly.
Brinell gatylyk bloklary (HBW): Brinell gatylyk synag enjamlary bilen utgaşykly, pes gatylykly metallary ýa-da iri däneli materiallary ölçemek üçin amatly.
Vickers gatylyk bloklary (HV): Ýokary takyklyk bilen işleýän we inçe iş böleklerini, kiçi bölekleri we ýüzü berkiden gatlaklary ölçäp bilýän Vickers gatylyk synag enjamlary bilen utgaşykly.
Kenar Gatylyk Bloklary (HS): Kenar Gatylyk Synagçylary bilen utgaşykly, esasan uly iş bölekleriniň ýa-da hereketsiz enjamlaryň gatylyk synagy üçin ulanylýar.
Leeb Gatylyk Bloklary (HL): Leeb Gatylyk Synagçylary bilen utgaşykly, ýerinde we zyýansyz synag üçin amatly.
2. Material boýunça klassifikasiýa
Metall Gatylyk Bloklary: Uglerodly polat, legirlenen polat, poslamaýan polat, mis legirlenen polat we ş.m., senagat metal iş bölekleriniň köpüsiniň synag zerurlyklaryny kanagatlandyrýar.
Metall däl gatylyk bloklary: Metall däl materiallaryň gatylyk ölçegine laýyk gelýän plastik, rezin we keramiki gatylyk bloklary ýaly.
3. Takyklyk derejesi boýunça klassifikasiýa
Standart dereje (1-nji dereje): Milli metrologik standartlara laýyklykda ýokary sanly takyklyk we yzarlaýyş mümkinçiligi bilen berklik synaglaryny kalibrlemek üçin ulanylýar.
Iş derejesi (2-nji dereje): Gündelik synaglary deňeşdirmek we gurallaryň durnuklylygyny barlamak üçin ulanylýar, gündelik önümçilik synaglarynyň zerurlyklaryny kanagatlandyrýar.
Gatylyk bloklaryny satyn alanyňyzda, gatylyk synagynyň görnüşine, synagdan geçiriljek iş böleginiň gatylyk aralygyna we takyklyk talaplaryna laýyk gelmek zerurdyr. Ölçenen gymmatlyklaryň takyklygyny we yzarlanmagyny üpjün etmek üçin kalibrleme "şol bir standartlar, şol bir şertler we standartlaşdyrylan işleme" ýörelgelerine eýermeli.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 19-njy noýabry
