Ýüzleý ýylylyk bilen işleme iki kategoriýa bölünýär: biri ýüzleý öçürme we ýumşadyjy ýylylyk bilen işleme, beýlekisi bolsa himiki ýylylyk bilen işleme. Gatylygy synag etmek usuly aşakdaky ýaly:
1. ýüzleý söndürme we gyzdyrma termoişleme
Ýüzleý söndürmek we ýumşadmak üçin ýylylyk bilen işlemek adatça induksiýa gyzdyrmak ýa-da alow gyzdyrmak arkaly amala aşyrylýar. Esasy tehniki parametrler ýüzleý gatylyk, ýerli gatylyk we netijeli gatlak çuňlugydyr. Gatylygy synag etmek üçin Wickers gatylyk synag enjamy ýa-da Rockwell gatylyk synag enjamy ulanylyp bilner. Synag güýji Saýlama netijeli gatlak çuňlugyna we iş böleginiň ýüzleý gatylygyna baglydyr. Bu ýerde üç sany gatylyk maşyny gatnaşýar.
(1) Wickers gatylyk synag enjamy gyzdyryp işlenen iş bölekleriniň ýüzleý gatylygyny barlamak üçin möhüm serişdedir. Ol 0,5-100KG synag güýjüni ulanyp, ýüzleý gatylaşýan gatlagy 0,05 mm galyňlyga çenli inçe synag edip biler. Onuň takyklygy ýokary we gyzdyryp işlenen iş böleklerini tapawutlandyryp biler. Ýüzleý gatylykdaky kiçi tapawut, mundan başga-da, netijeli gatylaşan gatlagyň çuňlugy hem Wickers gatylyk synag enjamy tarapyndan anyklanýar, şonuň üçin ýüzleý gyzdyryp işlenen iş böleklerini ýerine ýetirýän ýa-da köp sanly ýüzleý gyzdyryp işlenen iş böleklerini ulanýan enjamlar üçin Wickers gatylyk synag enjamy bilen enjamlaşdyrmak zerurdyr.
(2) Ýüzleý Rokwell gatylyk synag enjamy ýüzleý öçürilen iş böleginiň gatylygyny synagdan geçirmek üçin hem örän amatlydyr. Ýüzleý Rokwell gatylyk synag enjamy üçin saýlamak üçin üç ölçeg bar. Ol netijeli gatlak çuňlugy 0,1 mm-den geçýän dürli ýüzleý gatlaklanan iş böleklerini synagdan geçirip biler. Ýüzleý Rokwell gatylyk synag enjamynyň takyklygy Vikers gatylyk synag enjamy ýaly ýokary bolmasa-da, ol ýylylyk bilen işläp bejeriş zawodlarynyň hil dolandyryşy we kwalifikasiýa barlagy üçin anyklaýyş usuly hökmünde talaplara eýýäm laýyk gelip biler. Mundan başga-da, ol ýönekeý işleýiş, amatly ulanmak, arzan baha, çalt ölçemek we gatylyk gymmatlyklaryny gönüden-göni okamak aýratynlyklaryna eýedir. Ýüzleý Rokwell gatylyk synag enjamy ýüzleý ýylylyk bilen işläp bejerilen iş bölekleriniň tapgyrlaryny bir-birden çalt we zaýalamaýan ýagdaýda anyklamak üçin ulanylyp bilner. Ol metal gaýtadan işleýän we maşyn öndürýän zawodlar üçin uly ähmiýete eýedir. Ýüzleý ýylylyk bilen işläp bejerilen gatlak galyň bolanda, Rokwell gatylyk synag enjamy hem ulanylyp bilner. Ýylylyk bilen işläp bejerilen gatylyk gatlagynyň galyňlygy 0,4-0,8 mm bolanda, HRA ölçegini ulanyp bolýar. Gatlanan gatlagyň çuňlugy 0,8 mm-den geçende, HRC ölçegi ulanylyp bilner. Vickers, Rockwell we ýüzleý Rockwell üç sany gatylyk standart gymmatlyklaryny bir-birine aňsatlyk bilen öwürmek, ulanyjylar tarapyndan talap edilýän standartlara, çyzgylara ýa-da gatylyk gymmatlyklaryna öwürmek mümkin we degişli öwürme tablisasy halkara ISO standartynda bar. Amerikan ASTM standarty we Hytaý GB/T standarty berildi.
(3) Gyzgynlyk bilen işlenen berkiden gatlagyň galyňlygy 0,2 mm-den ýokary bolanda, Leeb gatylyk synag enjamy ulanylyp bilner, ýöne C görnüşli sensory saýlamaly. Ölçeg edilende, ýüzleý örtügine we iş böleginiň umumy galyňlygyna üns bermeli. Bu ölçeg usulynda Vickers we Rockwell ýok. Gatylyk synag enjamy takyk, ýöne zawodda ýerinde ölçemek üçin amatlydyr.
2 himiki ýylylyk bilen işleme
Himiki termoişleme iş böleginiň ýüzüne bir ýa-da birnäçe himiki elementleriň atomlaryny siňdirmekden ybarat bolup, şonuň üçin iş böleginiň ýüzüniň himiki düzümini, gurluşyny we işini üýtgedýär. Söndürmekden we pes temperaturada çydamlylykdan soň, iş böleginiň ýüzü ýokary berklige we aşynma garşylygyna eýedir. Şeýle hem kontakt ýadawlygyna we iş böleginiň özeni ýokary berklige we çydamlylyga eýedir. Himiki termoişleme iş böleginiň esasy tehniki parametrleri gatadylan gatlagyň çuňlugy we ýüzleý berklikdir. Gatylygyň 50HRC-e düşýän aralygy netijeli gatadylan gatlagyň çuňlugydyr. Himiki termoişleme iş bölekleriniň ýüzleý berklik synagy ýüzleý öçürilen termoişleme iş bölekleriniň berklik synagyna meňzeýär. Wickers berklik synaglary, ýüzleý Rockwell berklik synaglary ýa-da Rockwell berklik synaglary ulanylyp bilner. Gatylyk synagy diňe nitridleme galyňlygynyň inçedigini anyklamak üçin, adatça 0,7 mm-den köp däl, soňra Rockwell berklik synagyny ulanyp bolmaýar.
3. ýerli ýylylyk bilen işläp çykarmak
Eger ýerli ýylylyk bilen işlenýän bölekler ýokary ýerli gatylygy talap edýän bolsa, ýerli söndüriji ýylylyk bilen işlenmegi induksiýa gyzdyrmasy we ş.m. arkaly amala aşyryp bolýar. Şeýle bölekler, adatça, çyzgyda ýerli söndüriji ýylylyk bilen işlenmegiň ýerini we ýerli gatylyk gymmatyny bellemelidir we bölekleriň gatylyk synagy bellenen ýerde geçirilmelidir, gatylyk synag guraly HRC gatylyk gymmatyny barlamak üçin Rokwell gatylyk synagyny ulanyp biler. Eger ýylylyk bilen işlenýän gatylyk gatlagy ýüzleý bolsa, HRN gatylyk gymmatyny barlamak üçin ýüzleý Rokwell gatylyk synagyny ulanyp bolýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 16-njy awgusty
