Çugun tormoz aýakgaplary üçin mehaniki synag enjamlaryny saýlamak ICS 45.060.20 standartyna laýyk gelmelidir. Bu standart mehaniki häsiýet synagynyň iki bölege bölünýändigini görkezýär:
1. Dartgynlylyk synagy
Ol ISO 6892-1:2019 düzgünlerine laýyklykda amala aşyrylmalydyr. Dartgynly nusgalaryň ölçegleri we işleniş hili ISO 185:2005 talaplaryna laýyk gelmelidir.
2. Gatylygy synagdan geçirmek usuly
Ol ISO 6506-1:2014 standartyna laýyklykda amala aşyrylmalydyr. Gatylyk nusgalary aýratyn guýlan synag çybygynyň aşaky ýarymyndan kesilmelidir; synag çybygy ýok bolsa, bir tormoz ştangasy alynmalydyr, onuň gapdalyndan 6 mm – 10 mm tekizlenmelidir we gatylyk 4 synag nokadynda ölçenmelidir, ortaça baha synag netijesi bolmalydyr.
Gatylygy synag etmek usulynyň esaslary
ISO 6506-1:2014 “Metall materiallar – Brinell gatylyk synagy – 1-nji bölüm: Synag usuly” standarty metal materiallaryň Brinell gatylyk synagynyň prinsipini, simwollaryny we düşündirişlerini, synag enjamlaryny, nusgalaryny, synag amallaryny, netijeleriň näbelliligini we synag hasabatyny kesgitleýär.
2.1 Synag enjamlaryny saýlamak: Brinell gatylyk synag enjamy (ilki bilen maslahat berilýär)
Artykmaçlyklary: Çukur meýdany uly, bu bolsa çoýun materialynyň umumy gatylygyny görkezip biler (çýurun gurluşy deň däl bolup biler) we netijeler has köp wekilçilik edýär.
Ol orta we pes gatylykdaky çoýun (HB 80 – 450) üçin amatlydyr, bu bolsa çoýun tormoz şkaflarynyň gatylyk aralygyny doly örtýär.
Bu operasiýa deňeşdirme boýunça ýönekeý we nusganyň ýüzleý örtügine bolan talap deňeşdirme boýunça pes (umuman Ra 1.6 – 6.3μm ýeterlikdir).
2.2 Brinell gatylyk synagynyň prinsipi
Bu prinsipi aşakdaky ýaly gysgaça beýan edip bolýar: Diametri 10 mm bolan berk lehimli top (ýa-da söndürilen polat top) belli bir synag güýji (meselem, 3000 kgf) astynda nusganyň ýüzüne basylýar. Çöküntü diametrini ölçenden soň, materialyň plastik deformasiýa garşy durmak ukybyny häsiýetlendirmek üçin gatylyk gymmaty (HBW) hasaplanýar. Onuň esasy artykmaçlygy netijeleriň güýçli wekilçilikliliginde bolup, materialyň makroskopik gatylyk häsiýetlerini görkezip biler. Bu metal materiallaryň iş görkezijilerini synag etmekde giňden ulanylýan nusgawy usuldyr.
2.3 Brinell gatylyk gymmatynyň nyşanlary we düşündirişleri
Brinell gatylyk gymmatynyň (HBW) esasy kesgitlemesi: synag güýjüniň (F) MPa birligi bilen çökme ýüzüniň meýdanyna (A) gatnaşygy (ýöne adatça birlik belgilenmeýär we diňe sanly gymmat ulanylýar). Hasaplama formulasy aşakdaky ýaly: HBW=πD(D−D2−d2)2×0.102×F
Nirede:
F synag güýji (birlik: N);
D — indenteriň diametri (birlik: mm);
d — çöketligiň ortaça diametri (birlik: mm);
“0.102″ koeffisiýenti synag güýjüniň birligini kgf-den N-e öwürmek üçin ulanylýan öwrüliş koeffisiýentidir (eger gönüden-göni N-de hasaplansa, formula ýönekeýleşdirilip bilner).
Formuladan görnüşi ýaly, synag güýji we indenter diametri bir bolanda, indenter diametri näçe kiçi bolsa, materialyň plastik deformasiýa garşy durmak ukyby şonça güýçli we Brinell gatylyk gymmaty şonça ýokary bolýar; tersine, gatylyk gymmaty şonça pes bolýar.
Çuýun tormoz şkaflarynyň (çal çoýun) material häsiýetlerine görä, Brinell gatylyk synagynyň parametrleri adatça aşakdaky ýaly bolýar:
Synag güýji (F): Umuman, 3000kgf (29.42kN) ulanylýar we degişli gatylyk nyşany “HBW 10/3000”.
Bellik: Eger nusga inçe ýa-da material ýumşak bolsa, synag güýji ISO 6506-1:2014 standartyna laýyklykda sazlanyp bilner (meselem, 1500kgf ýa-da 500kgf), ýöne bu synag hasabatynda görkezilmelidir.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 26-njy awgusty
